دکتر شریعتی در گستره قضاوت

در ایران معاصر درباره هیچ شخصیتی، شاید به اندازه دکتر شریعتی، سخن نگفته‌اند و داوری نکرده‌اند. احتمالاً او تنها نویسنده‌ای است که دانشگاهیان و حوزویان را به خود مشغول داشته و مُهر رد و قبول خورده است. این کتاب، به این گونه قضایا و قضاوت‌ها پرداخته و مطالعه تفصیلی و قضاوت نهایی را به مخاطبان ارجمند محول کرده است. با مطالعه آراء مخالفین و موافقین و منتقدین دکتر شریعتی به نظر می‌رسد که نوعی تکافوی ادله وجود دارد؛ یعنی دکتر شریعتی، نه مشروعیت و مقبولیت همگانی پیدا می‌کند و نه کلاً قابل حذف و عبور می‌باشد. حتی اگر بعضی از پیامدهای تلخ اوضاع سیاسی کنونی به پای او نوشته شود باز در منازعات زمان غیاباً حضور خواهد یافت. اگر معجزه‌ای رخ دهد و دکتر شریعتی حیات دیگری بیابد و از کرده‌ها و گفته‌هایش عدول کند، باز نسل‌هایی که سرنوشتشان به دست او رقم خورده است رهایش نخواهند ساخت؛ زیرا او ایدئولوگی بود که ایده‌هایش، تا اندازه زیادی تحقق یافت و حتی مرزهای ایران را در نوردید و در پهنه خاورمیانه و فراتر از آن گسترده شد. شاید بتوان گفت که دکتر شریعتی به اشخاصی همچون ابوحیان توحیدی و سیدجمال و اقبال لاهوری می‌ماند البته به تعبیر کارل مارکس نتایج و محصولات ناخواسته فکری و سیاسی یک سیاست‌مدار و ایدئولوگ، نباید به نام او ثبت شود و او را در هاله‌ای از اتهام قرار دهد..